• Bóbr europejski – charakterystyka
• Bóbr europejski – wymiary
• Tryb życia
• Żeremie i nora
• Tama
• Bobrze gody
• Ochrona prawna
• Przydatne linki

Bóbr europejski – charakterystyka

Bóbr to duży gryzoń o opływowym kształcie ciała, z dużą głową wyrastającą z korpusu niemal bez zaznaczenia szyi. Grube futro występuje w różnych barwach, od czarnego, przez odcienie brązu, aż po jasne. Co ciekawe futro bobra jest bardzo gęste, na jednym centymetrze skóry wyrasta nawet do 23 tysięcy włosów. Futro dzieli się na krótkie, około 2 centymetrowe włosy puchowe, oraz włosy okrywowe dorastające do 7 centymetrów. Włosy okrywowe są cieńsze u nasady, a grubsze przy końcu. Sprawia to, że futro jest świetnym izolatorem od zimnej wody.

Bóbr europejski posiada dwie bardzo charakterystyczne cechy. Są to wielkie siekacze oraz płaski pokryty zrogowaciałą łuską ogon.

Siekacze bobra to jego niezbędne narzędzie, dzięki któremu wykonuje swoje sławne tamy i żeremia. Siła nacisku uzębienia bobra to kilka ton na centymetr kwadratowy. Sprawia to, że są one zdolne ścinać nawet drzewa o najtwardszym drewnie, jak buk czy grab. Dolne siekacze dorastają nawet 15 centymetrów długości. Bobrze zęby rosną całe życie, dlatego ścinanie drzew służy nie tylko pozyskaniu budulca na tamy i schronienie, ale również ich ścieraniu, aby nie urosły zbyt długie.

Ogon bobra europejskiego to równie ciekawy narząd. Spłaszczony kształt ogona ułatwia sterowanie podczas pływania oraz stanowi podporę kiedy zwierzę wyjdzie na ląd. Jest organem termoregulującym oraz stanowi naturalny magazyn tłuszczu.

Bóbr europejski – wymiary

• masa ciała dochodzi nawet do 29 kilogramów
• długość ciała u dorosłego osobnika to nawet 110 centymetrów

Tryb życia

Bóbr wiedzie nocny tryb życia, szczyt aktywności przypada mniej więcej na godziny 22-23 i maleje im bliżej świtu. Dlatego najłatwiej spotkać te zwierzęta późnym wieczorem lub o samym poranku. W czasie dnia, bobry spędzają czas w swoich schronieniach – norach, żeremiach.

Bobry nie zapadają w sen zimowy. Mroźne dni najczęściej spędzają w komorze wspólnej nory lub żeremia gdzie wspólnie się ogrzewają. Dzięki czemu temperatura w komorze nie spada zazwyczaj poniżej 0. Po pokarm w formie drobnych gałązek wybierają się nocą, znalezione gałęzie zaciągają do schronienia gdzie odbywa się konsumpcja.

Żeremie i nora

Schronieniem bobra są żeremia i nory. Żeremie to zazwyczaj nora lub wgłębienie w ziemi przy brzegu cieku wodnego, które przykrywane są stosem ściętych gałęzi, darnią oraz mułem. W ten sposób powstają charakterystyczne stosy gałęzi.

Podstawa stosu żeremi może sięgać nawet do 20 metrów, a wysokość aż do 3 metrów. Zależy to często od wielkości komory głównej, w której mieszka cała bobrza rodzina.

Ulepszanie i drobne prace naprawcze przy schronieniu bobry prowadzą codziennie. Często używają do tego budulca w postaci pozostałości pokarmu. Najczęściej są to ogołocone z liści i kory grubsze gałęzie. Bobrza ekipa remontowo-budowlana najwięcej pracy ma na jesieni. Wzmacniają wtedy schronienie przed nadchodzącą zimą.

Wnętrze żeremia składa się z jednej wspólnej komory, z której zazwyczaj prowadzi kilka wyjść bezpośrednio pod poziom wody. Bobry myślą nawet o wentylacji, pozostawiając w suficie kilka luźno ułożonych gałęzi. Przestrzenią pomiędzy nimi ulatnia się wilgoć z wnętrza komory, która usłana jest suchymi roślinami i wiórami.

Tama

Bobry to jedne z nielicznych zwierząt, które potrafią dostosować otoczenie do swoich potrzeb. Aby uzyskać odpowiednie dla siebie tereny zalewowe, w których uzyskają dostęp do żywych drzew zaraz przy brzegu wody, budują tamy. Do ich wzniesienia używają gałęzi, mułu, darni oraz kamieni.

W wybranym przez siebie miejscu cieku wodnego mocują w dnie pionowe gałęzie, które służą jako trzony tamy, o które następnie opierane są poprzeczne gałęzie. Taka struktura następnie uszczelniana jest mułem, darnią i kamieniami.

Bobry to prawdziwi inżynierowie, jeżeli chcą uzyskać większy teren zalewowy budują system tam. Które kolejno spiętrzają wodę i spowalniają jej spływ, przez co ta zalewa coraz większy obszar. Zalewiska to naturalny sposób na walkę z suszą. Wolniej spływająca woda w większej ilości spływa do wód gruntowych, co z kolei zasila nasze studnie głębinowe.

Zbawienne działanie bobrów na nasz ekosystem i równowagę hydrologiczną dostrzegają również duże marki. Tutaj znajdziecie ciekawy artykuł na obi.pl, w którym opisany jest dokładnie wpływ jakie te zwierzęta mają na przeciwdziałanie suszy: Bobry – nasi sojusznicy w zbieraniu wody

Budownicza działalność bobrów przynosi niestety również szkody gospodarcze. Zalane tereny uprawne, ścięte drzewa gospodarcze, uszkodzone groble – to wycinek szkód jakie mogą spowodować. Za szkody wyrządzone przez bobry odpowiada Skarb Państwa.

Jak zabijesz bobra nie będziesz miał dobra

Staropolskie przysłowie

Bobrze gody

Gody odbywają się zimą, w styczniu i lutym. Do godów przystępują osobniki w wieku pomiędzy 3 a 10 rokiem życia. Ciąża trwa około 105 dni. Młode bobry przychodzą więc na świat około maja lub czerwca.

Noworodek bobra europejskiego waży około pół kilo, ale bardzo szybko rosną. Dzienny przyrost masy ciała to nawet 50 gram (10% wagi noworodka). Opiekę nad młodymi bobrami sprawują rodzice oraz rodzeństwo. W bobrzej żeremi gnieżdżą się bowiem całe rodziny.

Ciekawostki o bobrach

• Bóbr europejski posiada dodatkową przeźroczystą powiekę, dzięki niej pływanie pod wodą z otwartymi oczami jest dla niego bezpieczne. Dodatkowa powieka chroni wrażliwe oko.
• Zęby bobra to bardzo specjalistyczne narzędzie. Dzięki dodatkowej warstwie szkliwa ostrzą się one same, są wystarczająco twarde, żeby ściąć grube drzewo, a dzięki bardzo rozbudowanemu unerwieniu dolnych siekaczy, bóbr może posługiwać się nimi bardzo precyzyjnie i delikatnie – jeśli tego potrzebuje.
• Podczas nurkowania wargi bobra zamykają się pozostawiając zęby na wierzchu. Dzięki temu zwierzę bez problemu może wciągać pod wodę ścięte gałęzie i zanosić je do schronienia.
• Bóbr europejski może przebywać pod wodą bez uzupełniania zapasu tlenu nawet do 15 minut!
• Stosunek masy ciała do masy mózgu bobra europejskiego jest największy wśród wszystkich gryzoni. Zwierzęta te dzięki temu opanowały wiele umiejętności, potrafią przewidywać, planować i konstruować ułatwiające im życie budowle – tamy, schody itd.
• Futro bobra jest niezwykle gęste, na 1 cm kwadratowy ciała może przypadać nawet 23 tysiące włosów!

Ochrona prawna

Bóbr europejski w Polsce objęty jest częściową ochroną gatunkową. Widnieje on na liście zwierząt warunkowo możliwych do pozyskania przez odstrzał z broni myśliwskiej oraz chwytanie w pułapki żywołowne.

Przydatne linki:

• Lista zaobserwowanych i udokumentowanych w Polsce ssaków

• Wiewiórka pospolita – występowanie
  • Co jedzą wiewiórki?
• Wiewiórka pospolita – wygląd i wymiary
  • Wymiary wiewiórki pospolitej
• Biotop i tryb życia
• Ciekawostki na temat wiewiórki
• Ochrona gatunkowa wiewiórki pospolitej

Wiewiórka pospolita – występowanie

Wiewiórkę widział chyba każdy z nas, występuje ona w Polsce pospolicie. Można spotkać ją w każdym typie lasu, choć najczęściej w lasach liściastych i mieszanych. Jest ona częstym mieszkańcem parków, zalesień, przydomowych ogrodów oraz sadów. Poza Polską, wiewiórkę można obserwować w całej Europie i północnej Azji.

Co jedzą wiewiórki?

Zwierzę to żywi się głównie orzechami, żołędziami oraz nasionami np. z szyszek sosny. Najczęściej można je spotkać żerujące w pobliżu dębów oraz orzechów laskowych. Dlatego właśnie wiewiórki są często widywane w ogrodach i sadach.

Wiewiórka pospolita – wygląd i wymiary

Wygląd tych gryzoni różni się ubarwieniem futra w zależności od miejsca występowania. Na pewno wielu z Was podczas wycieczek w góry zauważyło, że wiewiórki tam mają dużo ciemniejsze, brązowe futro. W innych rejonach Polski spotyka się je w wielu odcieniach rudego koloru. Boki ciała często przybierają szarawy odcień, zaś brzuch najczęściej jest biały. Co ciekawe oba umaszczenia rudy i brązowy mogą występować u osobników z tego samego miotu.

Mają one bardzo mocne zęby, którymi bez problemu przegryzają skorupy orzechów i żołędzi. Bardzo charakterystyczny jest puszysty ogon, który dzięki któremu wiewiórka zdolna jest do niebywałych akrobacji wśród gałęzi drzew. Szpiczaste uszy wiewiórki są zakończone drobnymi pędzelkami, które dopełniają obrazu uroczego gryzonia.

Te ssaki dwa razy do roku zmienia futro. Podczas jesieni przybiera barwy bardziej przygaszone i mniej rzucające się w oczy drapieżników. Na wiewiórkę polują bowiem kuny, koty i ptaki drapieżne.

Wymiary

• długość ciała wraz z głową to około 20-24 centymetrów
• ogon lekko krótszy w stosunku do ciała od 17 do 20 centymetrów
• wiewiórka pospolita jest lekkim zwierzakiem, całkowita masa ciała to około 200 – 300 gramów.

Biotop i tryb życia

Wiewiórka zamieszkuje samodzielnie zbudowane gniazda, które najczęściej znajdują się w koronie drzew przy rozgałęzieniu konarów od pnia. Często na swoje lokum wybiera również dziuple lub gniazda ptaków. Schronienie wiewiórki zawsze uściełane jest mchem i porostami.

Nie jest to zwierze terytorialne, często zmieniają one miejsce bytowania w zależności od dostępności pożywienia. Wiedzie raczej samotnicze życie, tylko czasami łączy się w pary na dłużej. W odróżnieniu od wielu gryzoni nie zasypia na całą zimę. Wiewiórki zasypiają tylko w okresie największych mrozów. Przy lekkich zimach zdarzają się przypadki, że niektóre osobniki nie zasypiają w ogóle. Najbardziej aktywna jest o poranku i popołudniami.

Ciąża u wiewiórki pospolitej trwa około 39 dni. Jeden miot to nawet do 7 młodych, a pojedyncza samica jest w stanie wyprowadzić nawet 3 mioty rocznie. Wiewiórki przystępują do godów od wiosny do późnego lata, w okresie największej dostępności pożywienia.

Wiewiórka pospolita staje się samodzielna w wieku 10 tygodni, dojrzałość płciową osiąga zaś w wieku 1 roku. Dzikie osobniki dożywają średnio około 2 – 4 lat. Jest to spowodowane dużą aktywnością drapieżników. Pomimo że wiewiórki większość czasu spędzają w koronach drzew, często ponoszą śmierć pod kołami samochodów. W niewoli wiewiórka pospolita może dożyć nawet 6-7 lat.

Wiewiórki dość szybko i łatwo przyzwyczają się do widoku człowieka. W miejskich parkach te ufne zwierzęta potrafią jeść z ręki spacerowiczów. Odważniejsze osobniki są w stanie nawet wdrapać się na ramię karmiących je ludzi.

Ciekawostki na temat wiewiórki

• Wiewiórki jak mało kto wie, są sprzymierzeńcem leśników. Robią one zapasy orzechów i żołędzi na zimę, o których często zapominają. Dzięki temu z ukrytych i nie zjedzonych nasion na wiosnę wyrastają młode drzewa.
• Wiewiórki często są ofiarą polowań drapieżnych ptaków, aby zwiększyć swoją szansę na ucieczkę biegają one zygzakiem.
• Długie silne tylne nogi umożliwiają wiewiórce skok nawet na odległość do 6 metrów.
• W Polsce występuje naturalnie tylko jeden gatunek wiewiórki – wiewiórka pospolita. Na świecie zaś mamy ich ponad 265 gatunków.
• Wiewiórka używa swojego ogona do sygnalizowania zagrożenia.
• Podobnie jak wiele innych gryzoni, anatomia wiewiórki uniemożliwia jej wymiotowanie.

Ochrona gatunkowa wiewiórki pospolitej

W Polsce wiewiórka pospolita objęta jest ścisłą ochroną gatunkową. Największym zagrożeniem dla wiewiórki pospolitej jest sprowadzana z Ameryki Północnej wiewiórka szara. Jest to inwazyjny gatunek, z którym nasz rodzimy ssak musi konkurować o zasoby środowiska, miejsca bytowania i żerowania. Dodatkowo wiewiórka szara często jest nosicielem śmiertelnego dla wiewiórki pospolitej wirusa Squirrel poxvirus.

Bibliografia i przypisy:

• https://www.woodlandtrust.org.uk/trees-woods-and-wildlife/animals/mammals/red-squirrel/
• https://www.encyklopedialesna.pl/haslo/wiewiorka-pospolita-sciurus-vulgaris/