• Raniuszek zwyczajny – opis ptaka
• Wymiary
• Występowanie gatunku
• Biotop
• Czym żywi się raniuszek?
• Głos raniuszka
• Raniuszek – gniazdo i zwyczaje lęgowe
• Lęgi
• Ochrona gatunkowa raniuszka

Raniuszek zwyczajny – opis ptaka

Raniuszek zwyczajny (Aegithalos caudatus) to częściowo wędrowny gatunek ptaka z rzędu wróblowych. Pierwsze skojarzenie jakie nasuwa się na myśl widząc zachowanie raniuszka zwyczajnego to – sikora. Raniuszek jednak sikorą nie jest, jego tułów jest dużo bardziej kulisty i posiada nieproporcjonalnie długi ogon. Obie płcie tego gatunku ubarwione są identycznie. Raniuszek zwyczajny ma czarny grzbiet i skrzydła. Lotki (pióra skrzydła) są czarnobrązowe z białym obramowaniem. Długi czarny ogon stanowi aż 66% długości całego ciała ptaka. Reszta ptaka ubarwiona na biało, na barkach i kuprze pojawia się czerwonawy nalot, na brzuchu nalot w kolorze różu. Nalot ten widoczny szczególnie u starszych osobników.

Oko raniuszka to czarnobrązowa perła, dziób malutki również czarny, zakończony spiczasto. Młode osobniki ubarwione są na szaro i nie posiadają czerni na wierzchu ciała.

Wymiary

• długość ciała – 13 – 16 centymetrów
• długość ogona – 6 -10 centymetrów
• rozpiętość skrzydeł – 16 – 19 centymetrów
• masa ciała – około 7 – 10 gramów

Występowanie gatunku

Zasięg występowania raniuszków to większa część Europy oraz Azja. W Europie spotkać je można praktycznie wszędzie poza północną częścią Półwyspu Skandynawskiego. W Azji zamieszkują pas środkowy kontynentu aż po Japonię.

W Polsce jest to gatunek średnio liczny lęgowy. Według danych z Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych za 2008 – 2012 liczebność raniuszka w Polsce liczyła od 80 do 120 tysięcy par. Spotkać je można na terenie całego kraju. W górach granica ich występowania to wysokość około 1100 m n.p.m.

Biotop

Raniuszek to gatunek ściśle związany z drzewami, odpowiednim środowiskiem dla niego jest więc takie w drzewa obfitujące. Można je spotkać w lasach liściastych, mieszanych, borach, puszczach, śródpolnych zadrzewieniach, zagajnikach, nieużytkach z drzewami liściastymi. Również, ale rzadziej można je spotkać bliżej ludzi w parkach i ogrodach. Ponieważ nie są to dobrzy lotnicy, a ich rozmiar pozwala łatwo się ukryć w gęstwinie raniuszek preferuje miejsca w bujną roślinnością. Często można spotkać je wśród brzóz ponieważ to na nich najczęściej buduje gniazdo.

Czym żywi się raniuszek?

Z powodu bardzo małego i słabego dzioba raniuszek nie jest w stanie poradzić sobie z twardymi skorupkami czy łupinami nasion. Żywi się on więc prawie wyłącznie owadami, ich larwami i jajami. Chętnie zjada mszyce, pająki i wyjada ich jajka składane np. w rozgałęzieniach gałęzi czy pęknięciach w korze. W okresie letnim kiedy dostępny jest miękki pokarm chętnie żywią się również jagodami.

Charakterystyczny dla raniuszka jest sposób poszukiwania pożywienia. Mały energiczny ptak nieustanie pozostaje w ruchu przeskakując z gałązki na gałązkę czujnie rozglądając się po zakamarkach gałęzi i liści. Nie żeruje zbierając pokarm z ziemi. Podobnie do sikor (do których rodziny były poprzednio zaliczane) potrafią podczas jedzenia wyczyniać cyrkowe akrobacje. Na przykład zwisając do góry nogami trzymając się jedną nogą gałązki, a drugą przytrzymując liść, spod którego wyjadają mszyce.

Głos raniuszka

Zwyczaje lęgowe i gniazdo raniuszka

Para raniuszków chcąca wyprowadzić lęg potrzebuje do tego celu odpowiedniego lokum. Gniazdo raniuszka to konstrukcja zwisająca lub wpasowana w rozgałęzienie konarów lepianka z mchu, źdźbeł trawy i pajęczyn. Budowa takiego gniazda zajmuje parze około 3 tygodni przez, które ptaki nie rozstają się na chwilę. Budowa gniazda rozpoczyna się od podestu i podłogi, następnie pracowite ptaki wiją ściany, aby całość zwieńczyć sufitem i owalnym otworem wlotowym.

Gniazdo raniuszka oczywiście ma odpowiedni wystrój, na który składa się gruba poduszka z piórek i mchu. Ponieważ budowa jest trudna i czasochłonna wypada zadbać o jej odpowiednie ubezpieczenie. Dlatego też ptaki te wykorzystują porosty i korę brzozy do oblepienia zewnętrznej warstwy, dzięki czemu gniazdo raniuszka jest bardzo dobrze ukryte.

Lęgi

W przeciągu roku dobrana para może wyprowadzić dwa lęgi w każdym z nich samica składa około 8-10 jaj, które następnie samodzielnie wysiaduje przez 12-13 dni. Przez ten czas jest ona dokarmiana przez samca. Po wykluciu pisklęta, które są gniazdownikami dokarmiane są przez obojga rodziców. Po około 2-3 tygodniach pisklęta opuszczają gniazdo.

Wczesne wiosenne lęgi raniuszków, kiedy ich gniazdo nie jest jeszcze dobrze ukryte z powodu małej liczby liści, często bywają plądrowane przez drapieżniki.

Ochrona gatunkowa raniuszka

Raniuszek – Aegithalos caudatus – jest w Polsce objęty ścisłą ochroną gatunkową. Co to dokładnie oznacza dowiesz się po przeczytaniu innego mojego artykułu – Na czym polega ochrona gatunkowa zwierząt?

Ciekawostki:

• Poza raniuszkiem zwyczajnym w Polsce można również spotkać raniuszki czarnobrewe z podgatunku A. caudatus europaeus.
• Sroga zima potrafi bardzo mocno przetrzebić populację raniuszków. Są one szczególnie podatne na pokrycie szronem i lodem gałązek i liści, z których pozyskują jedzenie. W takich warunkach raniuszki głodują.
• Najłatwiej obserwować raniuszki jesienią, zimą i wczesną wiosną zanim wyrosną liście. Podczas okresu lęgowego są to bardzo skryte ptaki.
• Polska Komisja Faunistyczna używa nazwy gatunkowej raniuszek. Bez dodania zwyczajny.
• Podczas srogich zim często można spotkać grupki ptaków siedzące przytulone na gałązce. W ten sposób ptaki wzajemnie się ogrzewają, aby zminimalizować utratę ciepła.
• Zdarza się, że łączna waga złożonych podczas jednego lęgu jaj przekracza wagę całkowitą samicy. Potrafi ona w jednym lęgu złożyć np. 10 jaj, każde o wadze około 0,9 grama sama ważąc około 9 gramów. Współczynnik stosunku masy jaj w lęgu do masy ciała samicy u raniuszka jest jednym z najwyższych w Polsce.
• Raniuszek jest symbolem Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków, którego jestem członkiem Logo zaprojektował Jerzy Desselberger, pełni ono swoją funkcję od 1993 roku.

1. Wróbel zwyczajny, wróbel domowy – charakterystyka
2. Wróbel zwyczajny – wygląd
   • Wymiary ptaka
3. Wróbel zwyczajny – występowanie
4. Zachowanie i tryb życia
5. Wróbel zwyczajny – żerowanie
6. Lęg wróbla domowego
7. Wróbel domowy – liczebność
8. Wróbel zwyczajny – garść ciekawostek

Wróbel zwyczajny, wróbel domowy – charakterystyka

Wróbel zwyczajny (Passer domesticus), zwany również wróblem domowym to gatunek niewielkiego ptaka, od którego swoją nazwę wzięła cała rodzina ptaków wróblowatych. W XIX i XX wieku był to najpowszechniej występujący ptak w Polsce. Wróbel zwyczajny zaraz obok bociana białego to chyba jeden z najbardziej rozpoznawalnych gatunków ptaków. Ten uroczy wszędobylski i bardzo sympatyczny ptak miał duży wpływ na naszą kulturę i język.

Wróbel jest tak bardzo powszechny, że to właśnie on jest odniesieniem podczas prób oceny wielkości ptaka. Jeśli zdarzy Ci się zobaczyć nieznanego ptaka, to w jego identyfikacji może być pomocne porównanie wielkości do wróbla, którego gabaryty praktycznie każdemu są mniej więcej znane. Ponadto osoby mało zorientowane w systematyce gatunków, wróblem nazywają praktycznie większość ptaków podobnych do niego wielkością, szatą lub sylwetką. Krótko mówiąc, wróbel stanowi punkt odniesienia dla ptaków swojego rodzaju.

Wróbel zwyczajny – wygląd

Wróbel domowy to krępy ptak o dość dużej jak na te gabaryty głowie i mocnym dziobem. Gatunek ten charakteryzuje się wyraźnym dymorfizmem płciowym dzięki czemu uważny obserwator powinien bez problemu być w stanie rozróżnić samca od samicy.

Szata samca jest z wierzchu wyraźnie brązowa, a od spodu szara. Na głowie można dostrzec szarą czapeczkę, czarny „śliniak” oraz biały policzek, którym odróżnia się od bliźniaczo podobnego mazurka. W okresie lęgowym jego dziób przybiera mocny czarny kolor, a poza nim jest szary. Jeśli uda Ci się dostrzec jego nogi będą one różowe lub brązowe.

Samica w odróżnieniu od samca nie posiada wyraźnych cech charakterystycznych. Upierzenie samicy przybiera kolor brązowoszary, paskowany na wierzchu ciała. Czasami nad okiem samicy widać jest jasna brew. Nogi różowe, dziób zawsze szary. Problematyczne może być odróżnienie młodego samca od samicy. Młode ptaki, u których jeszcze nie rozwinęły się cechy charakterystyczne są bardzo podobne do samic.

Wymiary ptaka

• Długość ciała – 16 do 18 centymetrów
• Długość dzioba – około 15 milimetrów
• Rozpiętość skrzydeł – zazwyczaj 21 centymetrów
• Waga ciała – od 20 do 39 gramów

Wróbel zwyczajny – występowanie

Zamieszkuje Europę, Azję, Afrykę, Australię, Amerykę Północną oraz Amerykę Południową. Z ekspansją występowania tego gatunku wiąże się wiele ciekawych opowieści, które postaram się później zwięźle streścić.

Wróbel domowy prawdopodobnie pierwotnie pochodzi z Półwyspu Arabskiego i Azji Mniejszej. Zasięg swojego występowania rozszerzał wraz z rozwojem rolnictwa. Poza obszarami obu biegunów, można go spotkać na każdym kontynencie, zawsze w pobliżu ludzkich osiedli.

Wróble są bardzo mało wybredne jeśli chodzi o terytorium swojego występowania, poza lodowcami, lasami równikowymi, pustyniami i tundrą można je spotkać w każdym rodzaju terenu. Najwyżej udokumentowana obserwacja miała miejsce cztery i pół tysiąca metrów nad poziomem morza.

Zachowanie i tryb życia

Wróble gniazdują w pobliżu zabudowań lub nawet w ich wnętrzu. Często zdarza się im zakładać gniazda w fabrykach i magazynach. Zwykle żyją w koloniach liczących od kilkunastu do kilkudziesięciu ptaków.

Są one bardzo towarzyskie względem innych wróbli, innych ptaków, a nawet ludzi. Przyzwyczajone do życia w otoczeniu człowieka nie należą do ptaków płochliwych, dzięki czemu są świetnymi modelami dla początkujących fotografów przyrody (np. dla mnie :P).

Wróbel zwyczajny – żerowanie

Pokarm dla wróbli stanowią najróżniejsze nasiona zbóż – ryż, owies, pszenica, proso, oraz roślin dzikich. Chętnie żywią się także resztkami pożywienia i odpadami z ludzkich domostw. To właśnie łatwość zdobycia pokarmu skłoniła je do tak zażyłej koegzystencji z człowiekiem. Wiosną chętnie zajadają się także pąkami i kiełkującymi liśćmi. Oczywiście w skład ich menu wchodzą również owady, larwy i gąsienice przez co dawnej były one bardzo pożyteczne na roli.

Lęg wróbla domowego

W zależności od szerokości geograficznej okres lęgowy może wypadać w innych terminach, lecz przyjmuje się że trwa od lutego do września. W czasie trwania okresu lęgowego para ptaków może wyprowadzić nawet do 5 lęgów. Wróble dobierają się w pary i zazwyczaj pozostają sobie wierne przez kilka sezonów. Są to ptaki monogamiczne.

Swoje gniazdo wróbel zwyczajny często buduje w szczelinach budynków, pod dachami, w otworach wentylacyjnych, za rynnami lub w budkach lęgowych o otworze wlotowym szerokości około 35 milimetrów. Zdarza się, że korzystają one ze starych gniazd innych ptaków, a czasami nawet budują swoje gniazdo wewnątrz gniazda innych dużych ptaków. Mogą to być gniazda bocianów, czapli, a nawet ptaków szponiastych, dla których są za małym łupem, np. bielików.

W jednym lęgu wróbel zwyczajny składa około 6 – 7 jaj, jednak to również uzależnione jest od miejsca gniazdowania kolonii. Skorupka jajka różowa, nakrapiana gęsto w brązowe lub szare łatki. Co ciekawe ostatnie jajko składane w lęgu jest ubarwione inaczej i jest niezapłodnione. Naukowcy twierdzą, że może to być zabezpieczenie przed drapieżnikami, które podczas plądrowania gniazda w pierwszej kolejności wybierają najbardziej wyróżniające się jajo.

Pisklęta wykluwają się po około dwóch tygodniach. Przez kolejne 10 dni po wykluciu pisklęta pozostają w gnieździe i są dokarmiane przez oboje rodziców. Po wylocie z gniazda młode są nadal dokarmiane jeszcze przez okres około dwóch tygodni, następnie muszą nauczyć się samodzielnie zdobywać pożywienie.

Wróbel domowy – liczebność

Pisząc wstęp postanowiłem zawrzeć w nim mało optymistyczny wątek. Otóż w ostatnich latach populacja wróbli drastycznie spada. W Wielkiej Brytanii i Holandii gdzie kiedyś był to jeden z najbardziej pospolitych gatunków, populacja spadła dwukrotnie. Wróbel zwyczajny jest tam teraz uznawany za gatunek zagrożony.

Nie lepiej sytuacja wygląda w Polsce. Niestety brak jest długofalowych badań stwierdzających skalę problemu, jednak ogromny spadek populacji widać gołym okiem. W miastach, w których gęste krzewy tętniły życiem i wszędzie było słychać głośne ćwierkanie teraz wróbel jest rzadkością.

Czynników drastycznego spadku populacji jest wiele i najczęściej występują one łącznie. Wymienia się między innymi:

• spadek liczebności owadów stanowiących ich pożywienie spowodowany coraz bardziej powszechnym zastosowaniem pestycydów w rolnictwie,
• miniony wiek, kiedy motoryzacja dopiero raczkowała, obfitował w łatwo dostępny owies, który był pokarmem dla koni używanych w powszechnym transporcie,
• usprawnienie składowania płodów rolnych utrudniło wróblem dostęp do tego pokarmu,
• zanieczyszczenie powietrza w miastach powoduje spadek masy ciała piskląt, przez co trudniej im przeżyć pierwsze dni życia,
• nieodpowiedzialne zachowanie hodowców kotów, które są drapieżnikiem bardzo chętnie polującym na wróble, nie tylko kiedy są głodne, ale również dla zabawy. Na temat drapieżnictwa kotów domowych powstał osobny wpis, zapraszam do lektury i dyskusji – https://przygodyprzyrody.pl/drapieznictwo-kota-domowego-kot-domowy/
• ograniczenie ilości miejsc gniazdowania spowodowane termoizolacją budynków,
• wiele ptaków ginie również podczas kolizji drogowych oraz z powodu zderzeń z szybami budynków.

Wróbel zwyczajny – garść ciekawostek

We wstępie obiecałem garść ciekawostek na temat wróbli i ich ekspansji na nowe tereny, na których uważane są za introdukowane.

1. Obie Ameryki zostały skolonizowane przez wróble poprzez przywiezienie ich tam przez Europejskich kolonistów kilka wieków temu.
2. Wróble często przemieszczają się przy użyciu ludzkich środków transportu – pociągi, statki, tiry a nawet samoloty. W 1950 roku przepłynęły z Bremerhaven (Niemcy) do Melbourne (Australia), z kolei drogą powietrzną dostały się na Azory.
3. Wielkość i głębia czerni proporca pod dziobem (śliniaka) stanowi o statusie samca. Im większy i ciemniejszy proporzec, tym większe ma szansę na znalezienie wybranki.
4. Wróbel zwyczajny stoi na czele rodziny wróblowatych, która mieści 4500 gatunków ptaków.
5. Wróbel jest bardzo słabym lotnikiem, 45 minut ciągłego lotu może skończyć się dla niego śmiercią z przemęczenia.
6. Pomimo swoich podróży, wróble są mocno terytorialne, najczęściej umierają nieopodal miejsca, w którym się wykluły.
7. W 1975 roku stwierdzono 3 wróble bytujące… w kopalni we Frickley Colliery (hrabstwo Yorkshire, Anglia) na głębokości 640 metrów! Tym małym ćwierkającym spryciarzom udało się tam nawet wyprowadzić udany lęg.
8. Młode wróble dorastają bardzo szybko, już po połowie roku są one gotowe do wyprowadzenia własnego lęgu, jednak najczęściej pierwsze lęgi są nieudane. Sukces przychodzi wraz z doświadczeniem.
9. Pan i Pani wróbel w okresie lęgowym bardzo aktywnie starają się o potomstwo. Pomiędzy nimi może dochodzić nawet do 100 zbliżeń… dziennie! Były przez to dawniej afrodyzjakiem serwowane w rosole lub zapiekane w cieście.
10. Święto wróbli – Dzień Wróbla przypada na 20 marca
11. Wróble są częstym motywem w przysłowiach np. „Lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu” dawniej „Lepszy wróbel w ręku niż cietrzew na sęku” przysłowie się zdeaktualizowało, bo… kiedy ostatnio widzieliście cietrzewia?
12. W 1958 roku komunistyczny przywódca Chin Mao Zedong, aby udowodnić światu wielki rozwój technologiczny swojego kraju, nakazał zniszczenie wszystkich tradycyjnych narzędzi rolniczych. Okazało się jednak, że Chiny wówczas nie dysponowały wystarczającą ilością nowoczesnych narzędzi, przez co produkcja rolna się załamała. Pyszny przywódca nie przyznał się do błędu, jako kozła ofiarnego wybrał właśnie wróble, które zostały posądzone i skazane za wyjadanie płodów rolnych. Według obliczeń aparatu państwowego jeden ptak miał być winien zjedzeniu 4,5 kilogramów zbóż rocznie. W ten sposób zaczęła się masakra ptaków. W rok po eksterminacji wróbli i innych drobnych ptaków, które wyrżnięto przy okazji, chińskie uprawy zostały doszczętnie zniszczone przez plagę szarańczy i innych szkodników pozbawionych naturalnej kontroli. W skutek 3 letniego głodu życie straciło około 30 milionów ludzi.

Większość powyższych ciekawostek pochodzi z książki Jacka Karczewskiego – Jej wysokość Gęś – Opowieści o ptakach, którą serdecznie polecam.

Post scriptum

Powyższy artykuł nie bez przyczyny powstał właśnie dziś. Dzisiejsze święto powstało, aby uświadamiać, że te pocieszne ptaszyska są dla nas bardzo miłym, pożytecznym sąsiadem, który w dodatku bardzo nas lubi. Ale niestety nie wiedzie mu się dobrze… głównie z naszej winy.

Paweł Warowny
20.03.2020 Lublin

Bibliografia i przypisy:

• http://www.ornis-polonica.pl/_pdf/OP_2016_4_286-289.pdf
• https://www.nonnativespecies.org/assets/House_sparrow_-_Passer_domesticus.pdf
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Wr%C3%B3bel_(ptak)
• https://jestemnaptak.pl/atlas-ptakow/wrobel-zwyczajny/
• Pióro Marek, Plamka mazurka. Jak ptaki odmieniły moje życie, Warszawa 2019
• Karczewski Jacek, Jej wysokość gęś. Opowieści o ptakach, Poznań 2019

Inne wpisy poświęcone ptakom:

• Łabędź niemy – opis, występowanie i ciekawostki o łabędziach
• Kwiczoł – opis i charakterystyka ptaka
• Dzięcioł duży – opis, występowanie, charakterystyka
• Szczygieł – opis, charakterystyka, występowanie
• Sikorka bogatka, bogatka zwyczajna – opis i występowanie
• Czapla biała – opis, występowanie i cechy gatunku
• Gil zwyczajny
• Gawron – opis ptaka, charakterystyka i występowanie

• Wąsatka – opis ptaka
• Wymiary
• Występowanie
• Biotop – czyli gdzie szukać wąsatki?
• Wąsatka – lęgi, jajka, gniazdo
• Ciekawostki
• Ochrona gatunkowa

Wąsatka – opis ptaka

Wąsatka (Panurus biarmicus) to gatunek małego ptaka z rodziny wąsatek, której jest jedynym przedstawicielem. Wielkością przypomina sikorkę bogatkę z długim ogonem. Ptaki obu płci upierzone są w kolorze rudobrązowym, spotkałem się jednak również z określeniem, że jest to kolor cynamonowy. Sami zdecydujcie, które określenie jest bardziej trafne.

Dymorfizm płciowy u wąsatki jest bardzo wyraźny. Samca można odróżnić od samicy tym, że posiada popielatą głowę, czarne podogonie oraz piękne czarne plamy przypominające wąsy zaczynające się pod oczami w okolicy dzioba. Stąd właśnie wzięła się polska nazwa tego ptaka. Samica jest bardziej jednolita i nie posiada wąsów Obie płcie mają czarno-biało-brązowy rysunek na skrzydłach oraz żółte oczy i dziób.

Wymiary

• długość ciała – około 15 do 18 centymetrów
• rozpiętość skrzydeł – 13 – 16 centymetrów
• masa ciała – około 14 gram

Występowanie

Wąsatka to ptak, którego areał występowania to głównie Azja. Można je obserwować od Chin, przez Azję Środkową, Azję Mniejszą, aż po Ukrainę i Polskę. W Europie Zachodniej wąsatka występuje miejscowo we Włoszech, zachodniej Francji, na południowo-wschodnim wybrzeżu Hiszpanii, na południu Wielkiej Brytanii oraz południu półwyspu Skandynawskiego.

Zastanawiasz się gdzie wybrać się na ptaki – Przewodnik – Gdzie na ptaki – Lubelszczyzna

W Polsce największe kolonie wąsatek spotyka się na zachodzie. Są one tam miejscowo liczne. Populacje w pozostałej części kraju określa się jako nieliczny lub bardzo nieliczny ptak lęgowy spotykany w zasadzie tylko na niżu.

Biotop – czyli gdzie szukać wąsatki?

Wąsatka jest to gatunek ptaka, który jest bardzo przywiązany do określonego biotopu i próżno szukać go w miejscach nie spełniających określonych cech. Ptak ten gniazduje, żeruje i spędza prawie całe swoje życie w rozległych trzcinowiskach przy różnego rodzaju zbiornikach wodnych. Mogą to być jeziora, stawy, starorzecza – rzadziej ale również rzeki i strumienie. Najlepiej, aby były to tereny oddalone od działalności ludzkiej, choć często widuje się je na stawach hodowlanych ryb. Do bytności wąsatki potrzebne są szuwary i trzcinowiska – a mimo to raczej nie spotyka się ich na obszarach bagiennych.

Wąsatka – lęgi, jajka, gniazdo

Wąsatka, jeśli warunki na to pozwalają wyprowadza dwa lęgi w ciągu roku. Pierwszy pod koniec kwietnia, drugi w czerwcu. Ptaki dobierają się w pary i budują gniazdo w kształcie półkuli, nisko w trzcinach, zazwyczaj ukryte w gęstej kępie. Gniazdo zbudowane jest z szerokich liści pałki wodnej oraz trzcin. Wnętrze gniazda zawsze wyściełane jest suchymi kwiatostanami trzciny, ale można znaleźć tam również puch pałki wodnej, włosie i rybie łuski.

W okresie lęgowym u wąsatek następuje zauważalna zmiana w zachowaniu, w tym czasie niezwykle towarzyskie i nieustannie nawołujące się ptaki milkną. Samica po zapłodnieniu składa od 5 do 7 jaj. Jajka wąsatki mają wymiary około 18×14 mm i są białe z małą ilością brązowych ciapek i żyłek.

Po około 12 dniach wysiadywania wykluwają się pisklęta, które są typowymi gniazdownikami. Są on dokarmiane przez rodziców w gnieździe przez okres zazwyczaj krótszy niż dwa tygodnie. Po tym czasie młode wąsatki opuszczają gniazdo i podejmują pierwsze próby samodzielnego zdobycia pożywienia. W okresie wiosenno-letnim są to owady i bezkręgowce. W zimie i podczas jesieni wąsatka żywi się nasionami trzcin.

Ciekawostki

• Wąsatki podczas zimy, aby ułatwić sobie trawienie zjedzonych nasion trzcin połykają drobne kamyczki.
• Gatunek ten został wydzielony do osobnej rodziny wąsatek stosunkowo niedawno. Wcześniej był zaliczany do rodzin – ogoniatek, pokrzewek a nawet do rodziny tymaliowatych.
• Wąsatka pomimo, że zostaje u nas na zimę, jest szczególnie wrażliwa na wahania temperatur i załamania pogody. Nagłe powroty zimy wiosną lub przedłużające się silne przymrozki często są powodem śmierci nawet całych kolonii tych ptaków.
• Wąsatki to bardzo towarzyskie ptaki, przez cały rok trzymają się w grupach po kilkanaście osobników. Nie wykazuje one żadnych oznak terytorializmu.
• Pomimo, że wąsatki porównuje się wyglądem do sikor, najbliżej są one spokrewnione ze skowronkami.
• Wąsatka co prawda wie, jak dbać o swój wons, jeśli Ty nie wiesz zajrzyj na blog Popraw wONs

Ochrona gatunkowa

Ze względu na utratę siedlisk, niską populację oraz dużą wrażliwość na zmienną pogodę wąsatka – Panurus biarmicus – jest w Polsce objęta ścisłą ochroną gatunkową.

Bibliografia i przypisy:

• http://www.ornis-polonica.pl/_pdf/OP_2011_4_247-254.pdf
• https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C4%85satka
• Sikora A., Rohde Z., Gromadzki M., Neubauer G., Chylarecki P. (red.). 2007. Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985–2004. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.
• Tomiałojć L., Stawarczyk T. 2003. Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. PTPP „pro Natura”, Wrocław