Sieweczka rzeczna – ozdoba polskich rzek

Mały ptak biegający po piaszczystych łachach, skrywający się w niskiej roślinności na brzegu, odzywający się niczym sygnał boi ratunkowej. Bohaterem dzisiejszego artykułu jest sieweczka rzeczna, ptak w którym zakochałem się podczas kilkugodzinnego wylegiwania się w błocie wysychającego koryta Wisły.

Sieweczka rzeczna
Sieweczka rzeczna

Jak wygląda sieweczka rzeczna

Sieweczka rzeczna (Charadrius dubius) to gatunek małego ptaka z rodziny sieweczkowatych. Sylwetką przypomina pliszkę siwą, jest od niej jednak nieco większa, bardziej krępa i ma krótszy ogon. Spód ciała sieweczki rzecznej jest biały podobnie jak podgardle i boki głowy. Wierzch ciała, skrzydła i czapeczka na głowie są koloru szarobrązowego. Kantarek, charakterystyczny śliniak, pokrywy uszne i część czoła u tego gatunku są koloru czarnego. Na czole występuje również mała biała plama.

Sieweczka rzeczna ma ciemny dziób z drobną żółtą plamką u nasady. Nogi ptaka są koloru żółtoszarego. Sieweczka rzeczna posiada bardzo charakterystyczną cechę w postaci dobrze widocznej, żółtej obrączki ocznej.

U tego gatunku występują bardzo subtelne cechy dymorfizmu płciowego. Czarny pasek czołowy i żółta obrączka oczna są u samicy nieco węższe.

Sieweczka rzeczna

Wymiary

  • długość ciała od 14 do 17 centymetrów
  • rozpiętość skrzydeł od 42 do 48 centymetrów
  • masa ciała od 23 do 53 gramów

Występowanie

Sieweczka rzeczna to ptak o dość szerokim zasięgu występowania. Podczas okresu lęgowego spotkać go można nad rzekami niemal całej Europy (bez północnej części Skandynawii) i Azji (również poza jej północną częścią). Na półwyspie Indyjskim i na wschód od niego sieweczka rzeczna występuje cały rok.

Populacja występująca poza Indiami migruje czasami na duże odległości. Zimowiska europejskiej populacji to środkowa Afryka, natomiast ptaki z Azji najczęściej zimują w okolicach Wietnamu i Tajlandii.

Sieweczki rzeczne w typowym biotopie
Sieweczki rzeczne w typowym biotopie

Biotop

Gatunek ten jest bardzo mocno związany z rzekami. Sieweczka rzeczna szczególnie upodobała sobie piaszczyste i żwirowe łachy, brzegi rzek, jezior i stawów. Bardzo często można je spotkać w miejscach gdzie woda sezonowo zalewa i odsłania piaszczyste i muliste dno.

W Europie z powodu bezsensownego regulowania rzek traci ona naturalne siedliska. Szukając zastępstwa coraz częściej wybiera miejsca, niezbyt dla niej bezpieczne jak żwirownie i kopalnie piasku.

Żerowanie sieweczki rzecznej

Sieweczka rzeczna to bardzo wdzięczny ptak do obserwacji podczas żerowania. Ptak ten energicznie tupie i biega, aby w ten sposób płoszyć drobne bezkręgowce, którymi się żywi. Potrafią one biegać tak szybko, że ich nogi niemal się rozmywają sprawiając wrażenie jakby ptak sunął w poślizgu.

Głównym pożywieniem sieweczki rzecznej są pająki, skorupiaki, różnego rodzaju owady, chrząszcze i robaki jakie udaje się znaleźć na mulistych i piaszczystych brzegach rzek.

Podczas migracji wiosennych i jesiennych ptaki te bardzo często zatrzymują się na spuszczonych z wody stawach hodowlanych ryb, które oferują im wówczas całą masę pożywienia.

Sieweczka rzeczna osłaniająca pisklęta przed atakiem mewy białogłowej
Sieweczka rzeczna osłaniająca pisklęta przed atakiem mewy białogłowej

Lęgi

Toki sieweczek rzecznych rozpoczynają się po przylocie na lęgowisko, zazwyczaj w okolicach przełomu kwietnia i maja. Rytuał zalotów u tych ptaków wygląda dość komicznie. Najpierw samiec lata wkoło samicy zygzakowatym lotem przypominającym lot nietoperza. Następnie ląduje przy swojej wybrance i rozpoczyna z nią charakterystyczny taniec. Rozpoczyna się on od stroszenia piórek, ukłonu a następnie przechodzi do rytmicznego przeskakiwania z nogi na nogę.

Dobrana para sieweczek następnie przechodzi o budowy gniazda. Samiec wykopuje kilka dołków w piasku lub żwirze, a następnie samica wybiera najbardziej jej odpowiadające i wyścieła je muszelkami, kamykami i źdźbłami traw. Gniazdo znajduje się na płaskim piaszczystym terenie, zazwyczaj zupełnie odsłoniętym. Dlatego narażone jest na upały, deszcz i atak innych ptaków z góry. Sieweczki rzeczne swoje bezpieczeństwo bardzo uzależniają od koloru wierzchu ich ciała, który stapia się z kolorem piachu i stanowi świetny kamuflaż.

Sieweczka rzeczna zazwyczaj podchodzi do jednego lęgu w roku, ale niektórym parom zdarza się próba wyprowadzenia drugiego. Ma to miejsce zazwyczaj w sytuacji kiedy pierwszy lęg został zrabowany lub z innego powodu się nie udał. Samica sieweczki rzecznej w jednym zniesieniu składa 4 kremowe jajka nakrapiane drobnymi ciemnymi plamkami. Dzięki temu jaja i gniazdo jest trudne do zauważenia.

Pisklę sieweczki rzecznej podczas żerowania
Pisklę sieweczki rzecznej podczas żerowania

Rodzice wysiadują jajka wspólnie przez okres około 22 – 28 dni. Wyklute pisklęta są typowymi zagniazdownikami. Oznacza to, że po wykluciu od razu opuszczają gniazdo i już od pierwszych dni życia mają sporo samodzielności. Pisklaki sieweczki rzecznej praktycznie od wyklucia potrafią samodzielnie zdobywać pokarm.

Opieka nad pisklętami trwa około 3 tygodni, podczas których młode ptaki nabywają umiejętności lotu. Całe rodziny dorosłych ptaków z tegorocznym przychówkiem odlatują na zimowiska najczęściej na przełomie sierpnia i września.

Ochrona gatunkowa

Sieweczka rzeczna jest w Polsce objęta ścisłą ochroną gatunkową. Według danych zawartych w Biuletynie Monitoringu Przyrody 20.2019/2 – Raport z wdrażania art.12 Dyrektywy Ptasiej w Polsce w latach 2013 – 2018 liczebność tego gatunku w naszym kraju szacowana jest na od 5 do 13 tysięcy par lęgowych.

Globalnie populacja sieweczki rzecznej uznawana jest za stabilną. Od 1988 roku nieprzerwanie ptak ten uznawany jest przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern).

Sieweczka rzeczna - Dolina Środkowej Wisły
Sieweczka rzeczna – Dolina Środkowej Wisły

Ciekawostki

  • Sieweczka rzeczna to bardzo odpowiedzialny rodzic. Podczas upałów, deszczu, silnego wiatru czy w razie zagrożenia ze strony drapieżnika dorosły ptak osłania pisklęta pod własnymi skrzydłami lub stara się odwieść napastnika od piskląt udając własną słabość. Często w takich sytuacjach ptaki te symulują, że mają złamane skrzydło.
  • Zdarza się, że sieweczki rzeczne, które dobiorą się w pary i stracą lęg na tyle późno, że wyprowadzenie drugiego byłoby trudne wracają na zimowiska od razu po stracie lęgu. Niekiedy ma to miejsce nawet w maju, najczęściej w czerwcu.
  • Populacja tego gatunku choć stabilna wymaga ochrony siedliskowej. Największym zagrożeniem jest postępująca regulacja rzek i niszczenie naturalnych siedlisk.
  • Sieweczka rzeczna mylona jest często ze swoją bliską kuzynką – sieweczką obrożną. Można je od siebie odróżnić tym, że sieweczka rzeczna jest nieco smuklejsza i mniejsza niż sieweczka obrożna. Różnią się one również nieznacznie rysunkiem na głowie oraz skrzydle. U sieweczki rzecznej na skrzydle nie występuje żaden biały pas.
  • Pierwszym odruchem obronnym piskląt jest płaskie przykucnięcie i znieruchomienie. Gatunek ten bardzo mocno polega na sztuce kamuflażu.
  • Dobór w pary u tego gatunku następuje co roku, więź pomiędzy rodzicami utrzymywana jest zazwyczaj do końca sezonu lęgowego. Zdarza się jednak, że trwa ona do kilku sezonów.

Bibliografia

Oceń treść
[Głosów: 6 Średnia ocena: 5]
Udostępnij ten artykuł innym:

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *